Effectieve samenwerking leunt op een basis van actief luisteren en leren.
– Peter DeWitt Samenwerkend leiderschap
Je bent schoolleider. Een rol waarin je echt het verschil kunt maken. Je brengt mensen samen, helpt teams zich te ontwikkelen en draagt bij aan beter onderwijs voor leerlingen.
Tegelijkertijd is geen dag hetzelfde. Terwijl je werkt aan de ontwikkeling van het onderwijs, dienen nieuwe vragen en urgente situaties zich voortdurend aan. Een gesprek met een medewerker, een vraag van ouders, een onverwachte personeelskwestie of een besluit dat niet kan wachten. Voor je het weet wordt de agenda van de dag bepaald door wat zich op dat moment aandient.
Juist daardoor schiet de tijd om afstand te nemen en na te denken over je eigen handelen er gemakkelijk bij in. Terwijl goed leiderschap niet alleen vraagt om reageren op wat vandaag speelt, maar ook om ruimte voor reflectie, leren en het maken van bewuste keuzes.
Wie helpt jou om scherp te blijven?
Als schoolleider organiseer je voortdurend het denken en handelen van anderen. Je stelt vragen, brengt mensen bij elkaar en helpt je team om gezamenlijk tot keuzes te komen. Maar wie bevraagt eigenlijk jouw denken? Welke aannames maak je? Wat zien je misschien over het hoofd? En welk ander perspectief of expertise kan je helpen om een vraagstuk anders te bekijken?
Leiderschap vraagt daarom om meer dan ervaring alleen. Het vraagt dat je af en toe afstand neemt van de dagelijkse dynamiek, patronen herkent en je eigen denken kritisch tegen het licht houdt. Maar reflecteren in je eentje brengt je niet altijd verder. Juist bij complexe vraagstukken kan het helpen als iemand van buiten de dagelijkse dynamiek met je meekijkt, doorvraagt en een ander perspectief toevoegt.
De waarde van een onafhankelijke sparringpartner
Iedere schoolleider komt vraagstukken tegen waarvoor geen standaardoplossing bestaat. De uitdaging zit vaak niet in weten dat er iets moet gebeuren, maar in bepalen waar je begint, welke keuzes prioriteit hebben en hoe je anderen daarin meeneemt.
Hoe neem je een team mee in verandering? Hoe zorg je ervoor dat collega’s samen verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van het onderwijs? Hoe houd je focus op onderwijskwaliteit terwijl er tegelijkertijd allerlei praktische en organisatorische uitdagingen om aandacht vragen?
Bij dit soort vraagstukken kan een onafhankelijke sparringpartner helpen. Niet door het antwoord voor je te geven, maar door te luisteren, door te vragen en samen met jou vanuit verschillende perspectieven naar het vraagstuk kijkt.
Zoals bestuurder Evelien Franken van stichting SOM het omschrijft:
In Bazalt Groep vond ik een kritische vriend en meedenkende gesprekspartner over mijn leiderschapsstijl en de organisatie als geheel.
– Evelien Franken, bestuurder Stichting SOM
(lees hier het hele artikel)
Sterk leiderschap vraagt om tegenspraak
Veel schoolleiders vinden het lastig om ondersteuning te vragen. Niet omdat zij geen hulp willen, maar omdat zij zich verantwoordelijk voelen voor het succes van hun school. Kwetsbaarheid tonen kan dan voelen alsof je toegeeft dat je tekortschiet.
In werkelijkheid is het tegenovergestelde waar. Leiders die bereid zijn om feedback te ontvangen, hun handelen kritisch te onderzoeken en gebruik te maken van de expertise van anderen, vergroten hun impact.
Dat raakt aan de kern van samenwerkend leiderschap. Het betekent dat je weet wanneer je zelf richting geeft, wanneer je anderen ruimte geeft en wanneer je bewust een gesprek organiseert waarin verschillende perspectieven samenkomen. Juist daarin schuilt de kracht: je hoeft niet alles zelf te weten of te kunnen, maar organiseert bewust de expertise en tegenspraak die nodig zijn om verder te komen.
Peter DeWitt beschrijft reflectie dan ook niet als iets voor momenten waarop het moeilijk wordt, maar als een essentieel onderdeel van samenwerkend leiderschap. Goed leiderschap vraagt dat je regelmatig afstand neemt, je eigen aannames onderzoekt en openstaat voor andere perspectieven.
Niemand verwacht van een leraar dat hij zijn hele loopbaan zonder scholing of collegiale feedback doorloopt. Waarom zouden we dat dan wel verwachten van schoolleiders?
Blijven leren, feedback benutten en anderen actief betrekken bij belangrijke vraagstukken zijn geen tekenen van onzekerheid. Integendeel: ze kenmerken leiders die zich blijven ontwikkelen en hun impact willen vergroten.
Wie houdt jouw denken scherp?
Sterk leiderschap betekent dus dat je alle antwoorden zelf moet hebben. Wel dat je bewust organiseert dat je eigen denken wordt uitgedaagd.
Dat kan door collega’s, bestuurders of vakgenoten, maar soms helpt juist een onafhankelijke sparringpartner: iemand die kritische vragen durft te stellen en je helpt om met een frisse blik naar vraagstukken te kijken.
De sterkste schoolleiders zijn niet degenen die alles zelf doen. Het zijn de schoolleiders die weten wat ze nodig hebben om hun denken scherp te houden.
Welk vraagstuk vraagt op dit moment jouw aandacht?
Loop je rond met een vraagstuk over leiderschap, je team of de ontwikkeling van het onderwijs op jouw school? Onze adviseurs denken graag met je mee. Niet met een standaardantwoord, maar door samen scherp te krijgen wat er speelt en wat nodig is om verder te komen.
Wil je sparren over een vraagstuk rond leiderschap, teamontwikkeling of onderwijskwaliteit? Soms helpt een onafhankelijke blik om nieuwe inzichten te krijgen en scherp te blijven in je rol als schoolleider. Vul het contactformulier in dan nemen we contact met jou op.
Meer leuke artikelen over leiderschap:
Een sterke start maakt het verschil
* In dit artikel is gebruikgemaakt van inzichten uit Samenwerkend leiderschap – Zes invloeden die het verschil maken van Peter DeWitt.
Bij Bazalt Groep kijken we samen met scholen en besturen naar het hele vraagstuk: van de ontwikkeling van het kind en het handelen van professionals tot organisatie, beleid en samenwerking rondom de school. Daarbij werken we evidence-informed: we verbinden inzichten uit onderwijsonderzoek met de kennis van professionals en met wat er in de specifieke praktijk van een school nodig is.